Wśród różnorodnych społeczności zamieszkujących w Legnicy żyje grupa ludzi, którą pozornie nic nie łączy - jej członkowie wywodzą się z różnych warstw społecznych, z różnych miast, miasteczek i wsi.awers

Niczym na zewnątrz się nie wyróżniają. Stanowią jednak zwartą grupę. Tworzą ją mieszkańcy dawnych polskich Kresów Wschodnich, którzy w latach 1940-1941 stali się ofiarą stalinowskich represji. Przymusowo zostali wywiezieni w głąb Związku Radzieckiego i skazani na morderczą pracę przy wyrębie lasów, wywożeniu i spławie drewna na Dalekiej Północy czy uprawie bawełny na polach Kazachstanu. Nazywa się ich Sybirakami. Łączą ich tragiczne przeżycia wysiedlenia z „małych ojczyzn”, utrata dorobku wielu pokoleń, wielotygodniowa podróż w nieznane, życie i ciężka praca w strefach specjalnego osiedlenia (specposiołkach) oraz codzienna walka o przetrwanie w ekstremalnie trudnych warunkach bytowych i klimatycznych. Te bolesne doświadczenia naznaczyły los każdej sybirackiej rodziny. Przez dziesięciolecia byli wśród nas, ale wiedza o ich losach zamknięta była w kręgu najbliższych. O kolejach swego życia mogli zacząć swobodnie opowiadać dopiero po przemianach ustrojowych zapoczątkowanych w 1989 roku.

Współczesne pokolenie Sybiraków to ówczesne dzieci. Gdy wywożono ich rodziny mieli kilka, niekiedy kilkanaście lat, a niektórzy w miejscach zsyłki się urodzili. W spisanych relacjach opowiadają o swoich przeżyciach, pokazują świat widziany oczami dziecka, które nie rozumiało co się dzieje, ale odzwierciedlają też pamięć o tych latach przekazaną im przez rodziców. Dlatego ich opowieści odtwarzają całościową historię rodzinnego życia na Kresach i w miejscach przymusowego osiedlenia w oddalonych rejonach Związku Radzieckiego, w których ukazane są losy poszczególnych członków rodzin, znajomych, sąsiadów. Ukazane są także obserwacje obyczajowe i relacje z miejscową ludnością. W wielu przypadkach, dzięki jej życzliwości i pomocy mogli przeżyć najtrudniejsze chwile.

 

 

rewers

 

Stowarzyszenie „Pamięć i Dialog” podjęło się zadania ukazania losów Sybiraków w oparciu o ich osobiste doświadczenie. Tysiące ich zamieszkało po wojnie na Dolnych Śląsku, w tym także w Legnicy. Po 1989 roku wielu z nich zaczęło pisać wspomnienia, które jednak nie zostały opublikowane. Powstały także relacje Sybiraków zanotowane przez członków stowarzyszenia. Zostały one wplecione w narrację tej książki, tworząc wspólną historię zsyłek. (W całości wraz z dokumentami i zdjęciami będą udostępnione na stronie internetowej stowarzyszenia.). Daje się w niej również zarys działalności legnickiego oddziału Związku Sybiraków.

Publikacja Marii Kubasik, poza aspektem dokumentacyjnym, ma istotne znaczenie poznawcze, gdyż losy Sybiraków ukazane z perspektywy ludzi, którzy osobiście przeżyli dramat deportacji, stanowią ważną część polskich losów.

Wojciech Kondusza

 

Kliknij obrazek by pobrać książkę w formacie pdf:

 

legniccy sybiracy pdf